Baharyň buşlukçy gülleri
26 Ýurdumyzyň gözel tebigaty ýaşyl dona bürenip başlady, bu ýyl ygally howanyň yzygiderli bolmagy bilen topraga gowy çyglylygyň ýetendigini görkezýär. Baharyň buşlukçy gülleri fewral aýynda eýýäm meýdanlara öz gözelliklerini eçilip başlady. Her ýylda Köpetdag döwlet tebigy goraghanasynyň çäginde bu täsin enaýyja gülleriň ösüş döwrüni öwrenmek boýunça ýylyň başynda ylmy gözegçilikler geçirilip başlaýar. Däligöjeleler fewral aýynyň soňky ongünlüginde meýdanlara has hem akja gülleri bilen bezeg berip başlady. Dagyň deňiz derejesinden 2000 metr belentliklerinde, şeýle hem Çaýekde, Gökderede, Bakjada, Mürzedagda, Guryhowdanda däligöjeleleriň gülleýän wagtlary hasaba alyndy. Häzirki wagtda daglarymyza aýratyn bir bezeg berýän, syýa reňkli güljagazly ösümlige - ýylan soganyna gözüň düşýär. Ýylan sogan (Muscari leucostomum-Гадючий лук) - türkmen baharynyň ilkiji buşlukçylarynyň biridir. Ýylan sogany ösümlikleriň Sowsanlar maşgalasyna degişli bolup, boýy 10-30 santimetre ýetýän köpýyllyk otjumak ösümlik. Ösümligiň toprakdaky şar şekilli soganlygynyň gabarasy 1-2 santimetr. Güli doýgun syýa reňkli, miwesi açylýan goza. Bu ösümlik mart-aprel aýlarynda gülleýär. Meýdanlarda gaz soganlarynyň, sarysolmazyň saryja gülleriniň arasynda syýa reňkli gülleri bilen bezeg berýän ýylan soganyny göreniňde tebigatyň döredýän gül çemenligine ünsüň çekilýär. Ýylan sogany daglarda, beýik, orta we pes dag guşaklyklarda ýaýrandyr. Bu ösümlik ýurdumyzda Kürendagda, Günorta-Günbatar Köpetdagda, Merkezi Köpetdagda, Gündogar Köpetdagda, Bathyzda, Köýtendagda duş gelýär. Ösümligiň dermanlyk maksatlary üçin soganlygy çig mal bolup hyzmat edýär. Esasan hem deri keselerini bejermekde ähmiýetiniň bardygy barada Türkmeniň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” baradaky ylmy ensiklopediýasynda maglumatlar berilýär.
Köpetdag döwlet tebigy goraghanasynyň Ylmy işgäri, Ogulşat Ataýewa
Ylmy bölümiň laboranty, Leýli Gaýypowa
