Täzelikler

  2026-njy ýylyň 15-nji aprelinde Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak ministrliginde «TRAFFIC International» halkara guramasynyň bilermeni we Gyrgyz Respublikasynyň Tebigy serişdeler, ekologiýa we tehniki gözegçilik ministrliginiň wekili bilen iş duşuşygy geçirildi. Ara alyp maslahatlaşmalaryň esasy temasy BMG-nyň Ýabany ösümlik we haýwanat dünýäsiniň ýitip gitmek howpy astyndaky görnüşleriniň halkara söwdasy hakynda Konwensiýa (CITES) boýunça sebitara hyzmatdaşlygy berkitmekden ybarat boldy. 

Türkmenistan CITES Konwensiýasyna goşuldy we 2025-nji ýylyň 2-nji ýanwarynda onuň 185-nji tarapy boldy. Bu bolsa ýurduň dünýäniň tebigaty goramak ulgamyna goşulyşmagynda strategik ädim boldy. Agza bolan pursadyndan bäri ýurt halkara standartlaryna we ylmy çemeleşmelere esaslanyp, ösümlikleriň we haýwanlaryň seýrek görnüşleriniň dolanyşygyna gözegçilik ulgamyny döretmek boýunça yzygiderli işleri alyp barýar.

Duşuşygyň dowamynda 2025-nji ýylyň ahyrynda Merkezi Aziýa ýurtlary tarapyndan gol çekilen «Samarkand Jarnamasynyň» düzgünlerini durmuşa geçirmäge aýratyn üns berildi. Bu resminama biologik dürlüligi gorap saklamak meselelerinde sebitiň agzybirliginiň taryhy beýanyna öwrüldi.

Duşuşyga gatnaşyjylar «Samarkand Jarnamasynyň» şu aşakdakylar üçin binýat bolandygyny bellediler:

• Serhetüsti hyzmatdaşlyk;

• Maglumat alyşygy;

• Bilelikdäki başlangyçlar;

• Merkezi Aziýanyň özboluşly görnüşlerini goramak boýunça sebit maksatnamalarynyň işlenip düzülmegi.

«Samarkand Jarnamasynyň» ýerine ýetirilmegi CITES guraly bilen utgaşyp, ýurduň tebigy mirasyny goramakda ygtybarly galkan döretmäge mümkinçilik berýär.

Türkmenistanyň daşky gurşawy goramak baradaky milli kanunçylygyny CITES-iň halkara standartlaryna doly laýyk getirmek maksady bilen, ony yzygiderli gözden geçirmegiň we kämilleşdirmegiň zerurlygy ara alyp maslahatlaşmalaryň möhüm ugruna öwrüldi. Bilermenler Konwensiýanyň netijeli ýerine ýetirilmeginiň diňe bir bar bolan kadalaryň berk berjaý edilmegini däl-de, eýsem rugsatnamalary bermegiň tertibini, içki bazaryň gözegçiligini we seýrek görnüşleriň söwdasyndaky hukuk düzgün bozulmalary üçin jogapkärçiligi anyk düzgünleşdirýän täze hukuk gurallarynyň ornaşdyrylmagyny hem talap edýändigini nygtadylar. Kanunçylyk binýadynyň uýgunlaşdyrylmagy halkara institutlary bilen özara gatnaşyklary ýeňilleşdirjek we ýurduň üýtgeşik biologik dürlüligi üçin töwekgelçilikleri peseltjek hukuk gurşawyny döretmäge mümkinçilik berer.

«TRAFFIC International» guramasynyň wekilleri bilen geçirilen gepleşikler monitoringiň häzirki zaman usullaryny ornaşdyrmak, maglumatlar binýadyny ýöretmek we pudagara hyzmatdaşlyk boýunça anyk ädimleri kesgitlemäge mümkinçilik berdi. Gepleşikleriň netijeleri boýunça taraplar degişli hünärmenler üçin birnäçe okuw maslahatlaryny we ylmy-amaly seminarlary geçirmegiň mümkinçiliklerini gözden geçirmäge ylalaşdylar.

Duşuşyk Türkmenistanyň diňe bir halkara kadalaryna eýermek bilen çäklenmän, eýsem sebit gatnaşyklaryny jebisleşdirmegiň işjeň tarapdary hökmünde çykyş edýändigini tassyklady.